Beeld bij: 4 tips voor een verkiezingsprogramma in gewone taal
30 mei 2020: Loo van Eck

4 tips voor een verkiezingsprogramma in gewone taal

Verkiezingsprogramma’s zijn vaak veel te lang en veel te wollig. De oplossing: een verkiezingsprogramma in ‘gewone taal’.

Komen de verkiezingen er weer aan? Dan willen alle partijen zo goed mogelijk voor de dag te komen. Met flitsende folders en mooie programma’s die de inwoners aanspreken. Maar hoe zorg je ervoor dat de inwoners jouw programma ook echt lezen? Vaak zijn de teksten veel te lang en de woorden veel te wollig. De oplossing: een verkiezingsprogramma in ‘gewone taal’. Met korte zinnen en makkelijke woorden.

4 tips voor een verkiezingsprogramma in ‘gewone taal’

Dus daar ga je ijverig mee aan de slag. Maar als je je stuk dan terugleest … blijkt het nog steeds heel lastig om te lezen! Hoe kan dat? En nog belangrijker: hoe los je het op? Lees hieronder 4 tips!

Tip 1. Een duidelijk verkiezingsprogramma heeft een overzichtelijke globale structuur: macroniveau.

Een goede schrijver besteedt aandacht aan verschillende tekstniveaus. Dat begint met het nadenken over het doel en de doelgroep van de tekst. Wil je de lezer informeren of motiveren? Denk daarnaast na over de globale structuur van je verkiezingsprogramma. Dit noemen we het macroniveau. Hoe wil je jouw tekst indelen zodat het overzichtelijk is voor de lezer? Bedenk bijvoorbeeld welke vragen jouw doelgroep heeft en beantwoord die in een volgorde die logisch is voor de doelgroep.

Tip 2. Een duidelijk verkiezingsprogramma heeft tussenkopjes: mesoniveau.

Je hebt een globale indeling in gedachten. Nu ga je jouw tekst op mesoniveau bekijken: je zorgt ervoor dat alinea’s goed op elkaar aansluiten. Tussenkopjes helpen daarbij. Zet in een tussenkopje de belangrijkste boodschap van een alinea. En maak het tussenkopje vet. De lezer kan de tussenkoppen scannen en ziet dan in 1 oogopslag waar de tekst over gaat! En wat de belangrijkste standpunten zijn in het verkiezingsprogramma. Het maakt de tekst overzichtelijk en goed leesbaar. Bovendien vindt de lezer zo snel de informatie die hij belangrijk vindt. Bijvoorbeeld als hij wil weten wat jouw partij op het gebied van milieu of onderwijs van plan is. Erg handig! Bekijk het verschil maar eens:

Zonder tussenkoppen:

We moeten ons best doen om de lucht, het water en de grond schoon te houden. Het is belangrijk dat we zuiniger omgaan met energie en water. We kunnen bijvoorbeeld minder lang douchen en niet onnodig lampen laten branden. Op dit moment halen we veel energie uit gas en olie. De energie maakt de lucht vies. Daarom willen we zo veel mogelijk zonne-energie en windenergie. 

Het is voor iedereen belangrijk dat er goed onderwijs is. In de gemeente komen er meer scholen waar je kan leren. Een nieuwe school bouwen is niet nodig. Scholen die leegstaan worden eerst gebruikt.

Duidelijker: met tussenkoppen:

Wij vinden schone lucht, water en grond belangrijk
Wij willen dat iedereen zuinig omgaat met energie en water. Bijvoorbeeld door kort te douchen en lampen uit te doen. We willen energie halen uit de zon en wind. En niet uit gas en olie. Zo houden we de lucht schoon. 

Wij willen meer scholen in de gemeente
Wij vinden onderwijs belangrijk. We kijken welke scholen nu leeg zijn. Die scholen gaan we weer gebruiken. Zodat er meer mensen naar school kunnen.

Tip 3. Een duidelijk verkiezingsprogramma heeft signaalwoorden: microniveau.

Tijd om in te zoomen op zins- en woordniveau. Oftewel: microniveau. Gebruik makkelijke woorden en schrijf korte zinnen. Maar let op: als het verband tussen de zinnen ontbreekt, raakt de lezer alsnog de kluts kwijt. Geef daarom verband aan met signaalwoorden, zoals: dan, want, daarom, omdat, daarna of bijvoorbeeld.

Zinnen zonder signaalwoorden:

“Als iemand niet voor zichzelf kan zorgen, moeten anderen dat doen.
Familie, buren of vrienden.
Als dat niet lukt helpt de gemeente.”

Duidelijker: korte zinnen met signaalwoorden:

“Soms kan iemand niet voor zichzelf zorgen.
Een andere persoon kan dan helpen.
Bijvoorbeeld familie, buren of vrienden.
Kan dat niet? Dan helpt de gemeente.”

Tip 4. Meet je verkiezingsprogramma met Klinkende Taal.

Vind je het lastig om te bepalen welke woorden ingewikkeld zijn voor de lezer? Of om te bepalen of een zin te lang is? Dan is Klinkende Taal is een handig hulpmiddel! Dit is een meetinstrument dat je kunt gebruiken voor teksten in Word, Outlook en op het web. Je kiest eerst het taalniveau waarop je jouw tekst wilt schrijven. Bijvoorbeeld taalniveau B1 – het taalniveau dat het grootste deel van de Nederlanders begrijpt. Met 1 druk op de knop checkt Klinkende Taal jouw tekst. Het meetinstrument onderstreept op woord- en zinsniveau waar jouw tekst beter kan. Bijvoorbeeld bij moeilijke woorden en lange zinnen. Maar het programma herkent ook de passieve zinnen (‘er wordt gelezen’) en overbodige hulpwerkwoorden (‘je zou dat kunnen gaan lezen’). Als bonus pakt het meteen de spelling en d/t-fouten mee!

Meer weten over Klinkende Taal?

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

Blijf op de hoogte van de laatste blogs en beste schrijf- en spreektechnieken.

    Ja, ik ga akkoord met hetprivacybeleid

    Gerelateerde blogs

    Opinieonderzoek schriftelijke communicatie

    Opinieonderzoek schriftelijke communicatie: fouten kosten tijd en geld

    Lees meer pijltje
    Foto bij opinieonderzoek schriftelijke communicatie

    AllesoverHR en SYNC: opinieonderzoek schriftelijke communicatie

    Lees meer pijltje
    Beeld bij: Wat vinden werknemers van de communicatie van hun organisatie

    Wat vinden werknemers van de communicatie van hun organisatie?

    Lees meer pijltje

    Meer informatie?

    Stel je vraag aan Gonda. Zij helpt je graag verder.

    Foto van Gonda ter Maaten (meer informatie)
    Gonda ter Maaten

    Populaire blogs

    Interview GGD Hollands Midden

    Hoe Klinkende Taal GGD Hollands Midden helpt om begrijpelijk te schrijven voor … íedereen!

    "Wij bedienen mensen van 0 tot 100 jaar oud. En ál die mensen moeten onze teksten begrijpen", vertelt Jasja Sikking.

    Lees meer pijltje
    Beeld bij: Zakelijke brief schrijven? Vergeet deze onderdelen niet

    Een zakelijke brief schrijven? Vergeet deze onderdelen niet!

    In deze blog lees je hoe je een zakelijke brief schrijft die piekfijn in orde is. Met alle onderdelen netjes op de juiste plaats.

    Lees meer pijltje
    Afbeelding bij Content maken voor je website

    Dit is nou wat een tekstschrijver de hele dag doet

    “Rikke-tikke-tik, mijn computer en ik. Ik kijk naar het scherm met een kennersblik. Ik weet wat ik doe, dat zie je in een ogenblik.”

    Lees meer pijltje

    Recente blogs

    Afbeelding bij blog Een betere wereld begint bij jouw zakelijke mails

    Een betere wereld begint bij jouw zakelijke mails

    Onlangs is mijn wereld een beetje beter geworden. Ik heb een nieuwe baan en ontvang van mijn collega’s alleen nog maar mails die ik in 10 seconden kan lezen. Wat een verademing. Geen urenlang geploeter meer om die dagelijkse berg mails weg te werken. Ik kan nu ‘koppensnellend’ mijn mailbox door zonder belangrijke informatie te […]

    Lees meer pijltje
    Afbeelding bij Een top telefoongesprek dankzij LSD

    Een top telefoongesprek dankzij LSD

    Je telefoongesprekken verbeteren? Dat kan met LSD: luisteren, samenvatten en doorvragen. Lees onze tips over deze gesprekstechnieken.

    Lees meer pijltje

    Theater is er voor íedereen

    Zwolse Theaters schrijft duidelijk en aantrekkelijk om ervoor te zorgen dat iedereen naar het theater kan én wil.

    Lees meer pijltje