Beeld bij: Over verleden tijd in de tegenwoordige tijd
17 september 2022: Mascha van Zwieten

Over verleden tijd in de tegenwoordige tijd

Met een werkwoord in de tegenwoordige tijd kun je verwijzen naar het nu, het verleden of de toekomst. Zolang je het maar op de juiste manier doet.

Je staat bij de bij de bakker. Je bestelt een heel gesneden speltbrood. Als de bakker het brood in een zak doet, roep jij ‘en 4 gevulde koeken, alstublieft’. Vervolgens vraagt de bakker:
‘Had u anders nog iets gewild?’

Telkens weer geïrriteerd

Iedere week hoor ik het een paar keer. En iedere week irriteert het stiekem een paar keer. Je herkent de situatie ongetwijfeld. Of je de irritatie ook herkent … Misschien.

Hoezo de voltooid verleden tijd?

Had. Gewild. Hoezo communiceert de bakker in de voltooid verleden tijd? Jij staat hier toch NU? En je zit toch nog ‘midden’ in je bestelling? Als hij zou vragen: ‘Wilt u verder nog iets bestellen?’ is dat toch logischer? Tenzij de bakker met jou mee naar huis gaat. Thuis in de keuken bij het opruimen van je boodschappen zeg jij balend: ‘Ai … vergeten!’. Als de bakker dán zou vragen ‘had u nog iets anders gewild?’, dan zou dat een hele logisch geformuleerde vraag zijn. Want je had het wel gewild, maar ja, je bent nu al thuis.

Meer weten over spelling van werkwoorden? Lees dan de blog Werkwoordspelling: vergis je nooit meer in d, t of dt.

Dit soort zinnen zijn niet altijd onlogisch!

Zo is het een misverstand dat je de tegenwoordige tijd alleen kunt gebruiken bij het beschrijven van een gebeurtenis die samenvalt met het spreekmoment. Want je kunt de tegenwoordige tijd prima gebruiken om dingen te beschrijven die in het verleden hebben plaatsgevonden! Volgens de Taaladviesdienst is dit zelfs een beproefd middel om het dramatische effect van de boodschap te verhogen. Het tijdstip van de beschreven handeling hoef je dan niet per se uit te drukken met het werkwoord. Je kunt namelijk ook kiezen voor een bijwoordelijke bepaling of de context.

Wat is een bijwoordelijke bepaling ook alweer?

Bijwoordelijke bepalingen geven nadere informatie over de handeling, het gebeuren of de toestand die in de zin wordt uitgedrukt. Er zijn veel verschillende bijwoordelijke bepalingen.

En voorbeeld van een bijwoordelijke bepaling van tijd:

De bakker opent volgende week een nieuwe winkel.

Voorbeeld van tegenwoordige tijd in een bijwoordelijke bepaling die iets beschrijft dat in het verleden heeft plaatsgevonden:

Wil ik gisteren na werk nog snel wat gebak halen, is de hele bakkersvitrine al leeggehaald!

Voorbeeld van tegenwoordige tijd in de context die iets beschrijft dat in het verleden heeft plaatsgevonden:

(Het is al lang geleden, maar ik zal de eerste verjaardag van mijn zoontje nooit vergeten …) Alle visite is net binnen. Ik loop met mijn perfect zelfgemaakte gebakjes op die grote schaal richting de eettafel. Ik struikel. En al het gebak valt op de grond …

Meer weten over begrippen als ‘onderwerp’ ‘persoonsvorm’ en ‘werkwoord’? Lees dan de blog Grammatica: een aantal begrippen kort uitgelegd.

Nu, verleden en toekomst

Met een werkwoord in de tegenwoordige tijd kunnen we dus eigenlijk verwijzen naar:
– nu
– het verleden
– de toekomst (Volgende week laat ik je wel weten of ik mijn verjaardag nog vier)
Zolang je het maar op de juiste manier doet.

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

Blijf op de hoogte van de laatste blogs en beste schrijf- en spreektechnieken.

    Ja, ik ga akkoord met hetprivacybeleid

    Gerelateerde blogs

    Opinieonderzoek schriftelijke communicatie

    Opinieonderzoek schriftelijke communicatie: fouten kosten tijd en geld

    Lees meer pijltje
    Foto bij opinieonderzoek schriftelijke communicatie

    AllesoverHR en SYNC: opinieonderzoek schriftelijke communicatie

    Lees meer pijltje
    Beeld bij: Wat vinden werknemers van de communicatie van hun organisatie

    Wat vinden werknemers van de communicatie van hun organisatie?

    Lees meer pijltje

    Meer informatie?

    Stel je vraag aan Gonda. Zij helpt je graag verder.

    Foto van Gonda ter Maaten (meer informatie)
    Gonda ter Maaten

    Meer blogs over grammatica

    Beeld bij: Nederlandse spelling en grammatica: voorkom deze fouten

    Nederlandse spelling en grammatica: voorkom deze veelgemaakte fouten

    Lees welke spelfouten we veel tegenkomen. Wat mensen moeilijk vinden aan de Nederlandse grammatica. En gebruik onze tips.

    Lees meer pijltje
    Beeld bij: Grammatica: een aantal begrippen kort uitgelegd

    Grammatica: een aantal begrippen kort uitgelegd

    Persoonsvorm. Onderwerp. Bijvoeglijk naamwoord. Het is tijd je kennis van de Nederlandse grammatica weer op te frissen.

    Lees meer pijltje
    Beeld bij: De tussen-n

    De tussen-n. Weet jij de regels nog?

    Weet jij wanneer je een tussen-n schrijft? En wanneer niet? Doe onze test. Leer de regels. En lees welke uitzonderingen er gelden.

    Lees meer pijltje

    Recente blogs

    Afbeelding bij blog Een betere wereld begint bij jouw zakelijke mails

    Een betere wereld begint bij jouw zakelijke mails

    Onlangs is mijn wereld een beetje beter geworden. Ik heb een nieuwe baan en ontvang van mijn collega’s alleen nog maar mails die ik in 10 seconden kan lezen. Wat een verademing. Geen urenlang geploeter meer om die dagelijkse berg mails weg te werken. Ik kan nu ‘koppensnellend’ mijn mailbox door zonder belangrijke informatie te […]

    Lees meer pijltje
    Afbeelding bij Een top telefoongesprek dankzij LSD

    Een top telefoongesprek dankzij LSD

    Je telefoongesprekken verbeteren? Dat kan met LSD: luisteren, samenvatten en doorvragen. Lees onze tips over deze gesprekstechnieken.

    Lees meer pijltje

    Theater is er voor íedereen

    Zwolse Theaters schrijft duidelijk en aantrekkelijk om ervoor te zorgen dat iedereen naar het theater kan én wil.

    Lees meer pijltje