Je hebt een nieuw idee. Snel: pen en papier! Er komt van alles in je op. De woorden vloeien uit je hoofd op het papier. Maar wanneer de woorden op papier staan, ben je het overzicht kwijt. Je verfrommelt het papiertje. Morgen weer een dag. Maar grote kans dat je het idee dan weer kwijt bent. En dat zou zonde zijn. Was er nu maar een tool om je gedachten te ordenen terwijl je aan het brainstormen bent. En die is er: maak een mindmap! In deze blog lees je wat dit is, hoe je een mindmap maakt en welke tools je kunt gebruiken om je mindmap nog succesvoller te maken.

Wat is een mindmap?

Je kunt het begrip mindmap letterlijk vertalen als een kaart van je gedachten. En dat is het ook. Je start met een onderwerp of concept en je zet al je gedachtespinsels eromheen. Dat kunnen woorden, zinnen, tekeningen of afbeeldingen zijn. Je beeldt dit uit in een diagram met verschillende vormen en lijnen. Door het gebruik van lijnen, breng je structuur aan in je gedachten en ideeën over een bepaald onderwerp. Deze structuur kan er ook voor zorgen dat je productiever aan het werk kunt. Zie je door de bomen het bos niet meer in al je ideeën? Dan haalt het maken van een mindmap namelijk de bladeren van de bomen af. Hierdoor zie je het licht weer. En gebruik je verschillende kleuren en vormen? Dan ziet een mindmap er ook nog eens leuker uit dan een saai papiertje met losse ideeën.

Een mindmap weerspiegelt de manier van denken van je brein.

Onze hersenen verbinden namelijk ook steeds ideeën en gedachten aan elkaar. Neem maar eens een thema in je hoofd. Bijvoorbeeld zomer. Dan komen er vast allerlei associaties in je op: vakantie, zon, barbecueën. Dit zijn vertakkingen, of de lijnen die ik al noemde, van het hoofdidee: de zomer. Je hoeft je niet te beperken tot 1 rij met vertakkingen. Je kunt oneindig blijven associëren.

 Het maken van een mindmap activeert ook je brein.

Denk je dat een mindmap maken alleen zorgt voor leuke kleurtjes en vormpjes? Echt niet! Er is zelfs wetenschappelijk bewezen dat het ervoor zorgt dat je hersenen beter werken. De grote hersenen bestaan uit 2 helften: de linker- en de rechterhelft. Beide helften doen allerlei taken voor je hersenen. Deze taken heten corticale vaardigheden. De rechterhelft zorgt voor je creativiteit. Denk aan het maken van kleuren en beelden. De linkerhelft helpt je met getallen, plannen en woorden. Bij het maken van een mindmap activeer je beide hersenhelften. Dat komt doordat je met woorden werkt, maar ook met lijnen, vormen en kleuren. Hierdoor gaan je hersenen beter presteren. En je zorgt voor meer structuur en helderheid in je hoofd. Je hersenen kunnen de informatie namelijk veel gemakkelijker organiseren en onthouden door de mindmap die voor je neus ligt.

Hoe maak je een mindmap?

Hieronder lees je eerst hoe je een mindmap maakt op papier. Hierbij ga ik uit van de basisvorm van een mindmap. Maar laat vooral je fantasie de vrije loop! Gebruik kleuren, vormen of tekeningen om je mindmap op te leuken. Verderop in het artikel lees je hoe je digitaal een mindmap maakt. 

Begin met een onderwerp.

Dit zet je in het midden. Vanuit hier ga je je mindmap uitbreiden. Je zag al een voorbeeld. In het midden staat zomer. Dat is het onderwerp van deze mindmap.

Voeg je ideeën, gedachten en associaties toe over het onderwerp.

Deze zet je om het onderwerp heen. Je kunt het onderwerp en de ideeën daaromheen verbinden met lijnen. In het voorbeeld zijn dit de takken zon, strand, vakantie en barbecueën. Natuurlijk heb je de optie om je ideeën in woorden of korte zinnen uit te drukken. Maar je kunt ook kiezen voor afbeeldingen. Of tekeningen. Doe wat voor jou werkt! 

Breid je mindmap nóg verder uit.

Soms stopt het niet bij een paar ideeën om je centrale onderwerp heen. Als je eenmaal in de flow zit, bijvoorbeeld tijdens een brainstorm, kan het zomaar gebeuren dat de ideeën voor nieuwe ideeën zorgen. Hiervoor herhaal je het proces uit de vorige alinea: zet een lijn en voeg je woord, zin of afbeelding toe. Jij bepaalt hoe groot je mindmap wordt. Nieuwe associaties bij de vertakkingen zijn bijvoorbeeld de takken warmte bij zon en zee bij strand.

Gebruik plaatjes om je hersenen een groter plezier te doen.

Eerder las je al hoe je beide hersenhelften activeert door het maken van een mindmap. Gebruik je plaatjes naast woorden en zinnen? Dan stimuleer je de linkerhelft van je hersenen nog eens extra. Dat komt doordat je bij het bekijken en onthouden van afbeeldingen meerdere corticale vaardigheden gebruikt en nodig hebt. Aan de ene kant helpt een plaatje je terwijl je de mindmap maakt. De kans is namelijk groot dat het plaatje je nieuwe ideeën en associaties bezorgt. Is dat niet het geval? Geen paniek! Het plaatje helpt je dan nog steeds om de informatie in je gemaakte mindmap beter te onthouden.

Waarom zou je een mindmap maken?

Je kunt een mindmap voor verschillende doelen inzetten. Ik zet de mogelijke doelen voor je op een rijtje.

Vergader je minder suf met een mindmap.

Bereid je vergadering bijvoorbeeld voor met een mindmap. Dit scheelt je een hoop tijd tijdens de vergadering zelf. Zet het doel van je vergadering op papier en werk daaromheen de vragen en beslispunten uit. Door gestructureerd je vergadering voor te bereiden, zorg je voor focus tijdens de vergadering zelf. Je werkt de punten uit je mindmap netjes af. Je hebt namelijk een goed overzicht van welke vragen en onderwerpen je al wel en niet behandelde. En tada: een efficiënte, snelle en effectieve vergadering waarin je alles besproken hebt!

Maak een mindmap voor je nieuwe project.

Schuift je leidinggevende dat ene lastige project op jouw bordje? Maar weet je niet waar je moet beginnen? Zet alles eerst op een rijtje door middel van een mindmap. Beschrijf het doel, de taken en de planning van het project. Wedden dat het je nieuwe inzichten geeft? Zo kan je binnen no time aan de slag.

Gebruik je mindmap om te leren of studeren.

Ik zei al dat je informatie beter onthoudt door de mindmap. Maar het helpt je ook om verbanden te zien die je misschien nog niet eerder zag. En ook die verbanden zorgen ervoor dat je informatie beter onthoudt. Maak je aantekeningen daarom eens in de vorm van een mindmap in plaats van onder elkaar. Wedden dat die voldoende voor het grijpen ligt?

Brainstorm erop los samen met je mindmap.

Schrijf alles op wat je maar kan bedenken over het onderwerp. Misschien komen er wel nieuwe ideeën in je op. Of je ziet nieuwe verbanden doordat je structuur aanbrengt in je gedachtespinsels.

Leuk je presentatie op met een mindmap.

Je hebt vast wel eens een oersaaie presentatie bijgewoond. Zo eentje waarbij de presentator alle informatie op de PowerPointslide heeft gezet. Dat kan jij nu veel beter! Laat je publiek een mindmap zien over het onderwerp. Het maken van een mindmap helpt namelijk niet alleen jou om orde in de chaos aan te brengen, maar ook je publiek. Het kan lastig zijn om hoofd- en bijzaken van elkaar te scheiden als je naar een lange presentatie luistert. Help je publiek hiermee door een mindmap te presenteren. Je scoort zo ook nog eens punten op het gebied van creativiteit.

Hoe maak je een mindmap in Word?

Maar moet ik dan altijd een mindmap maken op papier? Is dat niet wat achterhaald? Natuurlijk kun je in dit technologische tijdperk ook online een mindmap creëren. Word en PowerPoint zijn waarschijnlijk de bekendste hulpmiddelen. In de volgende alinea lees je hoe je een mindmap maakt in PowerPoint. Maar eerst gaan we dieper in op Word. Volg het stappenplan om gemakkelijk een succesvolle mindmap te maken met Microsoft Word:

1. Verander eerst de afdrukstand van je pagina. Zo kan je makkelijker een mindmap maken. Dit doe je door te gaan naar ‘Indeling’, ‘Afdrukstand’ en dan te klikken op ‘Liggend’.

2. Ga naar ‘Invoegen’ en klik op ‘Vormen’. Daar kies je een leuke vorm uit. Dit is het centrum van je mindmap. Hierin zet je het onderwerp.

3. Klik met je rechtermuisknop op de vorm. En kies voor ‘Tekst toevoegen’. Je kunt dan het onderwerp in een woord, zin of afbeelding in de vorm zetten.

4. Maak vertakkingen. Dat doe je door lijnen toe te voegen. Hiervoor ga je weer naar ‘Vormen’ en kies je voor een lijn.

5. Kies een nieuwe vorm om aan de lijn vast te maken. Je herhaalt hiervoor het proces uit stap 2. Zo kun je doorgaan tot al je ideeën georganiseerd in de mindmap staan.

6. Tip: Gebruik verschillende kleuren en vormen. Zo maak je het onderscheid tussen het hoofdonderwerp en de gedachten daarbuiten groter.

Hoe maak je een mindmap in PowerPoint?

Kies je ervoor om een mindmap te maken in PowerPoint? Dan kun je dit op 2 manieren doen. Als eerste kun je de mindmap maken zoals je ook in Word doet. Je gebruikt hier dan dezelfde knoppen voor als in Word. De tweede optie die je hebt, is om een mindmap te maken met SmartArt. Dat doe je zo:

1. Begin met een lege pagina. Dat betekent dat je ook de tekstvlakken weghaalt die vaak op een dia staan.

2. Ga naar ‘Invoegen’. Je klikt nu alleen niet op ‘Vormen’, maar op ‘SmartArt’. Je krijgt een menu te zien met verschillende grafische ontwerpen.

3. Kies in het menu voor ‘Relatie’. Je kunt dan kiezen uit verschillende ontwerpen. Kies voor de mindmap. Twijfel je welk ontwerp dat is? Bekijk dan het voorbeeld dat ik met PowerPoint maakte.

4. Vul de vakken van de mindmap in met woorden of zinnen.

5. Verander de kleur of vorm van de vakjes. Wil je de kleur veranderen? Klik dan met je rechtermuisknop op het vakje en verander de kleur van de opvulling of het contour. Wil je de vorm veranderen? Dat doe je ook door te klikken met de rechtermuisknop. Je kiest vervolgens voor ‘Vorm wijzigen’.

Wat zijn handige tools voor het maken van een mindmap online?

Ik geef je ook graag een paar andere digitale tools mee waarmee jij jouw beste mindmap online maakt.

Samenwerken met je team? Leuk! Gebruik Canva.

Canva ken je misschien wel. Dit programma kun je voor van alles en nog wat gebruiken. Denk aan collages of posters. Maar ook voor een mindmap. Kies een sjabloon uit een van de vele opties. Het handige aan Canva? Je kunt binnen één mindmap samenwerken met je team. Zo ontstaat er eigenlijk een digitale brainstorm. Zet het onderwerp van je mindmap in het midden en vraag collega’s om alles eromheen te zetten wat in hen opkomt. Daarna sorteer je deze ideeën. En voilà: je mindmap kan de wereld in!

Mindmap voorbeeld

Het voorbeeld voor het schrijven op taalniveau b1 hieronder maakte ik ook in Canva:

Zit je gewenste sjabloon er niet bij in Canva? Zoek verder bij Lucidchart.

Dit programma maakt het ook mogelijk om kant-en-klare sjablonen en lijnen te selecteren. Brainstorm er daarna op los. Dat kun je, net als in Canva, samen met je collega’s doen. 

Kies voor MindMeister als je een andere lay-out prettiger vindt.

Is het typische uiterlijk van een mindmap niet je ding? Daarmee bedoel ik het onderwerp in het midden en daaromheen de gedachten die hierbij horen. Kies dan voor een andere structuur in het programma MindMeister. Zoals een organigram of een uitgelijnde indeling. Ook in dit programma kun je je collega’s een taak geven. Vraag ze bijvoorbeeld opmerkingen in de kantlijn te zetten. 

Miro maakt het mogelijk om meerdere schermen te gebruiken.

Ook met het programma Miro maak je eenvoudig een mooi opgemaakte en gestructureerde mindmap. Misschien vind je het fijn om op meerdere schermen tegelijk te werken aan je mindmap. Bijvoorbeeld op je laptop en op een groot scherm op kantoor. Dan ben je bij Miro aan het juiste adres.

Zet je mindmap meteen in tijdens een presentatie met Mindomo.

Mindomo heeft alle functies die de andere online tools ook hebben. Maar nog één extra: je zet je mindmap snel en eenvoudig om in een diavoorstelling. Handig dus als je een presentatie geeft en je jouw publiek wil voorzien van een mooie mindmap. Is je kunstwerk klaar en ben je toch niet tevreden? Komt je mindmap beter tot zijn recht als organigram? Dan kun je de structuur van je mindmap met één klik aanpassen.

En voilà: je kunt een mindmap maken!

Ik wens je veel succes, maar ook plezier hiermee. Want vergeet ook niet om plezier te hebben als je aan de slag gaat met een mindmap!