![]() | Fout: Contact formulier niet gevonden. |
Organisaties zijn druk bezig AI in te zetten om hun organisatieprocessen te verbeteren. Dat zien we in razend tempo op allerlei terreinen plaatsvinden, ook op het gebied waarin wij gespecialiseerd zijn: klantcommunicatie. ChatGPT, Copilot of onze eigen AI-tool Slimtaal ‘schrijven’ voortaan brieven en e-mails. Chatbots gaan een inhoudelijke dialoog aan op de website. En conversational technology moet er in de toekomst voor zorgen dat AI ook gesprekken met klanten kan voeren. Ontzettend interessante ontwikkelingen die wij met veel belangstelling volgen. En waar wij ook een visie op hebben. In dit artikel vertel ik meer over onze visie op AI en klantcommunicatie.
In het kort
- AI automatiseert klantcommunicatie, waardoor organisaties sneller klantvragen kunnen beantwoorden.
- Echt menselijk klantcontact blijft een belangrijke factor voor klanttevredenheid en klantloyaliteit.
- Persoonlijk klantcontact is een manier om je als organisatie te onderscheiden.
- Kies bewust welke taken je automatiseert en wanneer persoonlijk contact met medewerkers meerwaarde biedt.
- Zet AI in als hulpmiddel, zodat medewerkers betere gesprekken kunnen voeren met meer aandacht voor de klant.
- Geef klanten de keuze voor AI (snel) of echt contact (prettig).
Laat ik beginnen met een constatering: sommige ontwikkelingen zijn onomkeerbaar. De invoering van AI in organisaties is er daar een van. En dat gaat een groot effect hebben op de relatie tussen organisaties en hun klanten. Daar is niets mis mee. De inzet van AI biedt namelijk veel voordelen voor organisaties, zoals efficiëntie en kosten besparen. Ook voor klanten kan AI fijn zijn. Ze kunnen razendsnel antwoord krijgen op hun vragen. Bovendien biedt AI ook steeds vaker maatwerk. Dankzij slimme technologie is het niet alleen mogelijk om een correct antwoord op een vraag te formuleren, maar ook om dit antwoord op maat te maken voor een klant. En op ‘persoonlijke’ wijze aan de klant mee te delen.
Ik vind dat we deze ontwikkelingen moeten omarmen.
Niet alleen omdat dit onvermijdelijk is, maar juist omdat het organisaties veel kansen biedt om de dienstverlening te verbeteren. En daar plukken klanten uiteindelijk ook de vruchten van.
Alles hosanna dan? Nee. Dat niet.
Er zijn ook potentiële problemen. Zeker voor organisaties die denken dat AI een oplossing voor álles is. Maar als je AI op een goede manier inzet, zijn de problemen wel op te lossen. Hoe wij vinden dat je AI op een slimme manier inzet, lees je hieronder.
Het eerste probleem waar organisaties tegenaan gaan lopen bij het automatiseren van het klantcontact is het ontbreken van de persoonlijke aandacht. We weten al lang dat gebrek aan aandacht de belangrijkste reden voor klanten is om weg te gaan bij een organisatie. Uit de Nationale Voice Monitor 2023 bleek zelfs dat 92 procent van de klanten wil dat een organisatie ze begrijpt. Aandacht dus. Voor hun vraag, probleem of wens. En het liefst persoonlijke aandacht.
De vraag die dan rijst, is: wat ís persoonlijke aandacht?
Als organisatie kun je met een goede database, een slimme AI-oplossing en de juiste processen zorgen dat klanten geautomatiseerde ‘persoonlijke’ aandacht krijgen. De juiste gepersonaliseerde berichten op het juiste moment. Een volledig geautomatiseerd kaartje voor verjaardagen. Een op maat gesneden aanbod persoonlijk voor klanten. In de hele customer journey zijn dit soort events en momenten uitstekend in te bouwen. Beter dan ooit zelfs. Op deze manier kun je de klant ‘het gevoel geven’ dat je hem of haar kent en zijn of haar wensen en zorgen begrijpt.
Natuurlijk zijn klanten hier blij mee. Maar … klanten zijn ook niet gek. Zij voelen haarfijn aan wanneer iets echt of nep is. Tuurlijk, we kunnen inmiddels berichten maken waarvan een leek niet kan zien of deze door een medewerker of door AI zijn geschreven. Ze zijn in de juiste toon geformuleerd. Bevatten emotie en begrip. In alles ‘lijken’ ze door een mens te zijn geschreven. Maar de klant weet inmiddels wel beter. En beseft dat goede AI-tools dit kunnen. En dat alle organisaties deze binnen afzienbare tijd ook gebruiken. De klant houd je niet lang meer voor de gek. En klanten willen ook niet voor de gek worden gehouden. Uit het recente Customer Connected-onderzoek van Salesforce blijkt niet voor niets dat 90% van de klanten wil weten of ze met AI of een mens in gesprek zijn.
De klant weet bovendien precies wat hij wil.
En geeft dat keer op keer ook aan in allerlei onderzoeken. Uit de Nationale Voice Monitor 2023 blijkt dan ook (niet verrassend) dat klanten vinden dat ze het beste begrepen worden als ze met een organisatie kunnen bellen (73%). Zet dit af tegen een live chat (59%), spraakassistenten (10%) en chatbots (9%) en je weet wat je als organisatie moet doen: bellen!
Dit geldt overigens niet alleen voor de contacten tussen bedrijven en klanten, maar ook voor de contacten tussen overheid en burger. Veel onderzoeken wijzen dit keer op keer uit. Zo blijkt uit het ‘Onderzoek naar tipping points van online regelwerk en aanvragen’ dat burgers graag iemand persoonlijk willen spreken op het moment dat ze moeilijke keuzes moeten maken. Of als ze bang zijn een fout te maken die risico’s opleveren. En als het over veel geld gaat. Contact met een echt mens heeft dan sterk de voorkeur (BeppReport). Dat voelt vertrouwder.
Waar de klant dus behoefte aan heeft, is écht contact met een organisatie.
Met een echt mens. Zeker niet altijd, maar wel regelmatig. En dat wordt (volgens ons) met de verdere automatisering van het klantcontact alleen maar sterker. Ga maar eens na: soms weet je zelf als klant al ‘mijn vraag is zo uniek of specifiek, een chatbot kan mij hiermee onmogelijk helpen’. En dat blijkt dan ook als je na een hele chat uiteindelijk gefrustreerd typt ‘ik wil contact met een medewerker’.
Het tweede probleem van de verdere automatisering van het klantcontact is dat alle organisaties steeds meer op elkaar gaan lijken. Laat ik je een vraag stellen: waarin verschilt ABN AMRO van Rabobank en de ING? En Centraal Beheer van Univé en A.S.R.? KPN van Ziggo en Odido? Lastig hè?
Dat komt omdat de diensten en producten van deze concurrerende organisaties erg op elkaar lijken. De websites lijken op elkaar. De teksten lijken op elkaar. De boodschappen zijn hetzelfde. De voorwaarden zijn identiek. De processen zijn steeds meer gekopieerd. En in hun online omgevingen kun je als klant dezelfde zaken regelen. Alleen de huisstijlkleuren en de logo’s verschillen nog. En de commercials. Dat stelt je als klant voor een probleem. Want op basis waarvan kies je voor bedrijf A of bedrijf B?
Als je als organisatie klanten wilt winnen en behouden, is dit een probleem. Want hoe onderscheid je je van de concurrent?
In het verleden kon een organisatie zich ten opzichte van andere organisaties onderscheiden via het directe klantcontact. De ervaring van een klant met een medewerker van een organisatie was hierbij leidend. Hoe beter die ervaring was, hoe hoger de klantloyaliteit was.
Een voorbeeld uit de financiële sector uit het (verre) verleden.
Rabobank en ABN AMRO hadden in de jaren 90 duidelijke imago’s. Ze verschilden van elkaar. En dat merkte je als klant. Je wist waar de banken voor stonden. Zo was de Rabobankmedewerker lokaal betrokken en wist wat er in de omgeving van de klant speelde. De medewerker was informeel en sprak soms zelfs met een lokaal accent. Hiermee wist de klant als hij een Rabobank binnenliep en in gesprek ging met een medewerker precies wat Rabobank wilde uitstralen. En of hij of zij zich daar prettig bij voelde. Bij de ABN AMRO was dat anders. Dat contact was zakelijker en formeler, misschien ook wel iets meer stedelijk dan dorps. Beide was prima, maar vooral omdat je als klant duidelijk herkende waar een organisatie voor stond.De banken hebben dit voordeel weggegooid met het sluiten van de kantoren en het minimaliseren van het klantcontact.
Nu steeds meer klantcontacten via AI gaan, dreigt dit onderscheidende element nog verder weg te vallen. Want met de nieuwste AI-tools kun je ook het mondelinge contact automatiseren. Voor een organisatie is het niet meer nodig een klant te spreken om hem of haar te kunnen bedienen. Vanuit bedrijfsmatige kant bekeken, lijkt dit slim. Maar vanuit marketingoogpunt bezien, is dit dom. De enige echte manier om aan klantenbinding te doen, sla je hiermee uit je eigen handen.
Daarom adviseren wij: blijf gesprekken voeren. En maak echt contact met de klant. Zodat je in de echte gesprekken met de medewerkers het verschil kan maken als organisatie. Tenminste, als de medewerkers tijdens de gesprekken ook uitstralen wat de organisatie wil uitstralen. Als de klant merkt dat de organisatie lokaal betrokken is. Of juist zeer professioneel en zakelijk. Of warm en flexibel. Of wat die mooi bedachte kernwaarden op papier ook zijn. Als je er niets mee doet, zijn ze bar weinig waard. Met andere woorden: in dat menselijke gedrag ligt voor organisaties de mogelijkheid om zich te onderscheiden van de concurrent. En de loyaliteit van de klanten te winnen.
Overtuigd dat je deze 2 problemen als organisatie moet omzeilen? Mooi! Maar …
Klanten willen dus echt contact. En organisaties kunnen zich hiermee onderscheiden. Bovendien is het noodzakelijk voor je bestaansrecht. Maar als organisatie wil je ook efficiënt werken. Staan die zaken dan niet op gespannen voet met elkaar? Dat hoeft niet. Het kan in de praktijk prima te combineren zijn. De vraag is alleen: hoe organiseer je echt contact in je klantcommunicatie? Dat kan op verschillende manieren.
Wat is echt contact? Voor mij is dat het mondelinge contact tussen 2 mensen waarbij er een betekenisvolle uitwisseling van gedachten en ervaringen plaatsvindt. Het is dus niet een zo efficiënt mogelijke uitwisseling van informatie. Want daarvoor kun je beter een AI-bot gebruiken. Echt contact gaat over diepmenselijke eigenschappen zoals emotie, warmte en begrip. Precies dat wat niet te vangen is in een business case die over efficiency en effectiviteit gaat.
Als je als organisatie gelooft dat echt contact je een concurrentievoordeel gaat opleveren, zul je hierin moeten investeren. En het moeten opnemen in je bedrijfsprocessen. Ja, dat kan betekenen dat je je eigen inefficiëntie soms moet organiseren. Dat betekent dat je deze dialoog in een organisatie steeds vaker gaat horen.
‘Bij deze klantvraag gaan we de klant voortaan bellen.’
‘Bellen? Maar dat is toch niet nodig? Dat kan toch veel efficiënter.’
‘Klopt, maar we gaan hier voor maximale aandacht voor de klant en niet voor snelheid en kostenbesparing.’
Voor sommige beslissers zal dit even wennen zijn. En de vraag is óf het op de lange termijn ook een inefficiënt besluit zou zijn geweest. Denk aan klantbinding.
Sommige diensten vragen om snelheid en efficiency. Zo kunnen administratieve taken vaak prima geautomatiseerd worden afgehandeld. Denk bijvoorbeeld aan het aanpassen van je energietarief of de hoogte van je eigen risico bij een zorgverzekering. Andere diensten vragen om meer aandacht en echt contact. Definieer de diensten en de momenten waarop je echt contact wilt hebben met je klant. Vaak is dat bij de wat moeilijkere beslissingen die een klant moet nemen en waarover twijfel bestaat. Dan vinden klanten het prettig om een medewerker te spreken.
Zorg dan ook dat het in contact komen met een medewerker makkelijk is. Dus geen zoektocht naar telefoonnummers op de website. Geen ellenlange doorkiesmenu’s. Maar snel en simpel. Want ook dat draagt bij aan echt contact. Laat als organisatie dus ook merken dat je openstaat voor echt contact. Tegenwoordig krijg je als klant vaak dit gevoel: ‘regel het liefst alles zelf via onze site of de klantportal, check anders de lijst met FAQ’s, vraag onze chatbot, stuur een mail, maar bel ons álsjeblieft niet. Val ons niet lastig met je vragen!’.
Niet elke klant heeft evenveel behoefte aan echt contact met een organisatie. Zorg er daarom voor dat je klanten keuzevrijheid geeft. Sommige klanten willen zelfs helemaal geen contact, maar vooral snel zaken zelf kunnen regelen. En kunnen dat ook goed en snel. Zeker als hun vraag niet uitzonderlijk is. Anderen willen juist advies, een luisterend oor of een toelichting. Zo vindt de een het fijn om zelf de aflossing op een hypotheek online te regelen, terwijl de ander hierover in gesprek wil met een medewerker van de bank. De een wil online zelfstandig een zoekopdracht voor een woning doorgeven aan een woningcorporatie. De ander wil graag in gesprek met een woonconsulent. Bepaal op welke momenten je de klant een keuze geeft. Verplaats je dus in de klant en wat die klant het liefste zou willen. En neem niet direct je eigen behoeften als vertrekpunt.
Er zijn steeds meer tools om een medewerker efficiënter te laten werken. Op deze manier creëer je tijd en ruimte om echt in contact te komen met een klant. En ook dit klantcontact kun je uitstekend ondersteunen met AI-tools. Vooral door de medewerker te helpen bij de inhoud van een gesprek en de administratieve verwerking.
AI kan de medewerker snel voorzien van relevante informatie op basis van beschikbare data en een voorstel doen voor de boodschap die de medewerker de klant moet geven. Dat kan voor of zelfs tijdens het gesprek. AI kan daarbij als coach en sidekick van de medewerker fungeren. AI kan bovendien verbanden leggen tussen klantgegevens en productinformatie of klanten snel herkennen en inschatten.
Daarnaast kan AI gesprekssamenvattingen maken en naar de klant sturen. En informatie vastleggen in een klantvolgsysteem. Dat maakt het leven van een medewerker een stuk aangenamer. En geeft ruimte om meer aandacht aan de klant zelf te geven.
Echt contact is per definitie een stuk minder efficiënt dan geautomatiseerd contact. Ons advies: maak hier doelgerichte inefficiëntie van. Dat klinkt tegenstrijdig, maar dat is het niet. Het doel van inefficiëntie is hier namelijk het verhogen van de klanttevredenheid en het onderscheidende vermogen van een organisatie. Door dit zo te adresseren, zorg je ervoor dat inefficiëntie niet als iets negatiefs wordt bestempeld, maar als iets positiefs. Iets wat daadwerkelijk bijdraagt aan de doelen van een organisatie.
Wat maakt een mens menselijk? En wat onderscheidt een mens van de machine? Een machine is gebouwd om zonder te haperen, zonder fouten, via een vastgestelde en voorspelbare methode snel een taak te verrichten. Dat is ook het bestaansrecht van een machine. Anders heeft het geen zin om een mens te vervangen door een machine.
Wat een mens menselijk maakt, is dus precies het tegenovergestelde. De mens maakt fouten. Aarzelt. Vergist zich. Hapert. Is onvoorspelbaar. Doet inefficiënte dingen. Is soms ongehoorzaam. Is af en toe onhandig. Wijkt af van de regels. Gaat soms van de hak op de tak. Associeert. Denkt hardop. Ergert zich. Wordt boos of verdrietig. Deze typisch menselijke eigenschappen worden in onze maatschappij vaak als negatief bestempeld. En moeten we zo snel mogelijk afleren.
Sterker nog: de meeste communicatievaardigheidstrainingen zijn erop gericht om dergelijke menselijke ‘zwakheden’ en ‘tekortkomingen’ af te leren. Maar hiermee verloochenen we wie we als mens zijn. En het feit dat menselijk gedrag zelden rationeel, gestructureerd en feilloos is.
In de nabije toekomst gaat onze kijk op de menselijke feilbaarheid veranderen. Dat moet ook wel, omdat we nooit kunnen tippen aan een computer of machine. We gaan menselijk gedrag en de bijbehorende feilbaarheid opnieuw waarderen. En klanten gaan ernaar op zoek. Omdat dit gedrag hen garandeert dat ze met een écht mens te maken hebben. En ze voelen zich er prettig bij. Omdat de klant het herkent. Omdat hij of zij zelf ook dit gedrag vertoont. Dat is fijn. Dat voelt menselijk.
Deze menselijke eigenschappen worden in de nabije toekomst de bouwstenen van het ‘echte contact’. Deze menselijke gedragingen onderscheiden ons van de machine. Daarom is het tijd om in de klantcommunicatie ruimte te bieden aan de menselijke feilbaarheid. Juist als tegenwicht tegenover alle geautomatiseerde ‘perfecte’ communicatie.
Veel medewerkers vinden gesprekken met klanten voeren spannend en bellen al helemaal. Zeker onder jongeren zien wij een toenemende belangst. Iedereen heeft de hele dag een telefoon in de hand, maar er wordt maar weinig mee gebeld.
Die angst is ook begrijpelijk. Een (telefoon)gesprek is onvoorspelbaar. Het is alsof je in een black box stapt. Je weet niet wie erin zit. Wat de vraag is die de ander gaat stellen. Of iemand geëmotioneerd is. Of iemand heel deskundig of juist een leek is. Je weet bijna niets.
En toch moeten de medewerkers elke keer in die black box stappen. Met genoeg zelfvertrouwen. Omdat ze begrijpen dat het de enige manier is om écht contact te leggen met de klant. En dus niet enkel als een robot blindelings een voorgekauwd stappenplan opvolgen. Maar echt te luisteren naar de klant. Want anders kun je inderdaad net zo goed een AI-bot dit werk laten doen.
Medewerkers moeten zich daarom bewust zijn van een aantal zaken.
– Dat echt contact het verschil maakt in klantcommunicatie.
– Dat echt contact het werken leuker maakt.
– Dat gesprekken voeren een vaardigheid is die ze prima kunnen leren.
– Dat bellen niet eng is als je weet wat je moet doen.
– Hoe ze AI-tools kunnen inzetten om een echt goed gesprek met een klant te voeren.
– Hoe ze hun eigen menselijke feilbaarheid kunnen gebruiken in plaats van er angstig voor te zijn.
– Hoe ze in hun gesprekken kunnen uitstralen waar hun organisatie voor staat.
– Hoe ze écht contact maken.
Er breekt dus een nieuwe tijd aan in klantcommunicatie.
Een tijd waarin 80 procent van de communicatie via AI gaat plaatsvinden.
Een tijd waarin organisaties die erin slagen echt contact met hun klanten te (blijven) maken een voorsprong nemen.
Een tijd waarin de menselijke feilbaarheid wordt herwaardeerd.
Een tijd waarin echt contact schaarser wordt, maar ook juist extra waardevol!
Tips voor het schrijven van goede prompts voor AI-tools en het kritisch beoordelen van de teksten die ze genereren.
Lees meer
AI gebruiken tijdens het schrijven van een speech. Is dat een goed idee? Speechschrijver Bob de Ruiter deelt zijn gedachten.
Lees meer
Een groep medewerkers van Intermaris volgde de training Slim schrijven met AI. Het resultaat: ze gebruiken AI-tools nu veel vaker en dat maakt hun werk een stuk makkelijker.
Lees meer
Wil jij overtuigender schrijven? Mensen echt aanzetten tot actie? Maak dan eens gebruik van framing. In deze blog lees je over 5 soorten framing. En vind je een heleboel praktische voorbeelden.
Lees meer
Roos Radema van de Koninklijke Bibliotheek vertelt over haar ervaring met de training Content maken voor de website.
Lees meer
Ons e-book helpt je bij het maken van écht contact. Het is een praktisch werkboek. Over hoe je echt contact maakt in zakelijke gesprekken.
Lees meer