Creatief schrijven in tijden van AI.

Als je echt wilt opvallen en je lezers langer dan anderhalve seconde wilt boeien, moet je je onderscheiden van de AI-middelmaat om je heen. Stap 1 is het bedenken van ijzersterke, originele inhoud. Stap 2 is het net even iets anders durven doen.

AI genereert, genereert, genereert, genereert, gene…

Dankzij AI-tools kan iedereen met een druk op de knop teksten, afbeeldingen, video’s en andere content maken. Het gevolg? Lezers worden nog meer dan voorheen overspoeld met blogs, berichtjes en andere vormen van aandachttrekkerij. Dit maakt het lastig om je boodschap bij je doelgroep onder de aandacht te brengen. Heb je een boodschap die dat wel verdient? Dan moet je iets extra’s doen.

Wakker je creatieve vlam aan

De truc is om je creatieve vlam niet te laten doven. Dat risico bestaat namelijk als je je helemaal overlevert aan AI. Zeker als je daarbij ook nog eens rekening moet houden met allerlei formats, SEO-eisen en ideeën over customer journeys vanuit je organisatie. Hoe je je creatieve vlam brandend houdt als je gaat schrijven, lees je in dit artikel. Inclusief tips hoe je, grappig genoeg, AI kunt gebruiken om teksten te schrijven die boven de gemiddelde AI-berg uitstijgen.

Tip 1. Durf het anders te doen

Speel niet altijd maar op veilig. Want als je alleen vertelt wat anderen ook vertellen, en ook nog eens op dezelfde manier, kun je net zo goed niets zeggen. Geef je tekst bijvoorbeeld eens een gedurfde titel zoals Dit is het beste artikel dat je ooit hebt gelezen. Geloof me, dat werkt. Behalve dus als iedereen dat ineens doet. Dan zul je zelf weer iets anders moeten verzinnen.

Toon lef

Om het anders te doen dan anderen, heb je lef nodig.

Lef is … je artikel een spraakmakende kop geven

Zoek de twist in je artikel, blaas die op en maak er je kop van. Schroom niet een quote als kop te kiezen. Het chapeau (de onderkop) zorgt wel voor de nuance. Bijvoorbeeld:

Kop: Ik heb slecht nieuws: ik neem ontslag …
Chapeau: Zo staat op maandagochtend een collega aan uw bureau. Het is één van uw high potentials. Het laatste wat u wilt is dat diegene weggaat.

Kop: Raadsleden zijn lui en kunnen niet lezen!
Chapeau: De drukke baan, alle verantwoordelijkheden, de stápels stukken die ze door moeten lezen. Geen wonder dat een raadslid niet ieder voorstel van A tot Z uitpluist.

Lef is … een opvallende afbeelding voor je artikel kiezen

Trek de aandacht van je lezer door een afbeelding met stopkracht te kiezen. En gebruik het bijschrift om de lezer nieuwsgierig naar de rest te maken.

Lef is … een verpakking die adembenemend is

Mensen zijn benieuwd naar mensen. Naar hun dramatiek. Hun gevoel. Hun realiteit. Introduceer dus mensen in je artikel. Die de cijfers een menselijk gezicht geven. Durf eens iets van jezelf als schrijver te laten zien. Je diepste emotie. Want dat bindt de lezer.

Tip 2. Verwonder je lezer

Durf je je creativiteit echt te laten stromen? Dan is de volgende stap te zorgen dat die stroom flink op gang komt. Dat begint vaak met verwondering. Kijk verwonderd naar wat je al hebt opgeschreven of van plan bent te schrijven. Stel jezelf daar vrolijke vragen over. Probeer je onderwerp en je mening van een andere kant te bekijken. Blijf nieuwsgierig. En wees vooral niet bang voor een vleugje humor in je tekst.

Tip 3. Speel met taal en ideeën

Wil je tijdens het schrijven lekker creatief zijn, dan helpt het enorm als je collega’s om je heen dat ook zijn. Maak grapjes met elkaar, speel woordspelletjes, ga pingpongen en daag jezelf uit tijdens het schrijven: schrijf eenzelfde alinea eens op 3 verschillende manieren op. Bijvoorbeeld als journalist, als boze burger en als een literair wonderkind. Die alinea’s hoef je niet per se in je uiteindelijke versie te gebruiken. Maar ze brengen je vaak wel op nieuwe goede invalshoeken waardoor je tekst eruit springt.

Tip 4. Misleid je lezer niet

Clickbait-koppen zijn bedoeld om zoveel mogelijk mensen door te laten klikken. De content is vaak lang niet zo leuk, informatief of schokkend als de kop suggereert. En dat leidt vaak tot teleurstelling en frustratie bij de lezer. Toch blijft dit een veelgebruikte techniek. Hoe ga je anders concurreren met honderden andere artikelen, video’s en nieuwsberichten?

Heiligt het doel de middelen?

Nee. De tijdelijke winst van meer bezoekers staat niet in verhouding tot het negatieve gevoel dat je bij jouw doelgroep oproept. Dus treed buiten die comfortzone en gebruik deze koppen alleen als inspiratie. Analyseer eens waarom deze koppen zo goed werken. Bijvoorbeeld omdat ze bepaalde inhoud weglaten, de lezer direct aanspreken of een cliffhanger gebruiken. Dat kun jij ook doen! Als je maar wél de verwachting van de lezer inlost met je artikel.

Tip 5. Laat onbekenden je tekst lezen

Jij bent de expert als het aankomt op jouw content. Toch is het goed om ook anderen eens naar je tekst te laten kijken. Het liefst iemand die niets weet van het onderwerp, van jouw vakgebied of de kernwaarden van jouw organisatie. Zo’n frisse blik, levert vaak nieuwe inzichten op. Wie weet is de link tussen jouw tekst en de praktijk wel helemaal niet duidelijk voor je lezer. En is het interessanter om je verhaal eens vanuit een ander perspectief te vertellen. Of is het beter om die ene alinea te schrappen. Goed om te weten, toch?
jouw

Tip 6. Gebruik AI als creatieve schrijfhulp

Creatief schrijven en AI: gaat dat eigenlijk wel samen? Het klinkt als een botsing tussen kunst en computer. Toch kan een AI-tool je juist goed helpen bij het creatieve schrijfproces. Als je tenminste weet hoe je zo’n tool slim inzet. Vergelijk het met brainstormen met een collega. Je verwacht niet dat die collega meteen de perfecte tekst schrijft. Je hoopt wel dat die collega je inspireert tot iets nieuws.

Gebruik AI als een ideeënmachine

Stel: je moet een blog schrijven over jouw werk. Maar je komt niet verder dan de standaard ideeën die al op je website staan. Vraag een AI-tool dan om 10 verrassende invalshoeken. Of laat de tool 5 opvallende titels verzinnen. Grote kans dat er iets tussen zit waar je zelf nog niet aan had gedacht. Dat is dan een prima startpunt voor een tekst waarvan in ieder geval de inhoud nog niet op de website staat. En vaak leidt het ene idee tot een andere. En precies dat is wat je wilt.

Gebruik AI als variatie-generator

Heb je al een tekst, maar wil je net een andere toon of stijl? Laat de AI-tool dan 3 variaties maken: eentje luchtig, eentje serieus en eentje met een knipoog. Zo kun je makkelijk vergelijken wat het beste past bij je doelgroep. Of nog beter: vraag AI bijvoorbeeld een versie te maken als in een kinderboek, eentje als een gedicht en eentje als motie voor de Tweede Kamer. De teksten die eruit komen, wil je waarschijnlijk niet een-op-een overnemen. Maar ze kunnen je wel op het spoor zetten van een verrassende inleiding of leuke voorbeelden.

Tot slot: creatief schrijven moet je blijven oefenen

Er bestaat, zover ik weet, niet echt iets als een creatieve spier in je lichaam. Maar toch kun je je creativiteit wel zo behandelen. Hoe meer je die ‘spier’ gebruikt hoe sterker en soepeler die wordt. Zeker als je niet altijd maar onder druk van deadlines voor het ‘echie’ schrijft, maar zo nu en dan eens de tijd neemt je creativiteit te trainen. Bijvoorbeeld met deze zes schrijfoefeningen die je lekker in het zonnetje kunt doen.