Beeld bij: De wereld een beetje fijner maken? Geef een een goed compliment
20 juni 2024: Myrte van Hinsberg

Complimenten geven: kleine investering, groots effect

Misschien heb je het weleens meegemaakt: een leidinggevende die je op het matje riep omdat je een deadline had gemist? Of misschien heb je weleens een functioneringsgesprek gevoerd waar je een nare nasmaak aan overhield? Helaas blijven die negatieve herinneringen vaak een behoorlijke tijd in ons hoofd zitten. Dat komt niet alleen omdat negatieve feedback vaak veel indruk maakt, maar ook omdat het tegendeel – een goed compliment – veel minder voorkomt. Zonde! Complimenten geven en krijgen is namelijk niet alleen heel leuk, maar ook erg belangrijk. In deze blog lees je meer over hoe dat zit. En ik geef je tips om een ster te worden in het geven én ontvangen van zulke loftuitingen.

Wat zijn complimenten?

Een compliment is een manier om lof uit te spreken naar of over iemand. Je laat zien dat je iemand waardeert. Bijvoorbeeld om wat iemand voor je heeft gedaan. Maar er zijn nog meer aspecten waarover je iemand kunt complimenteren.

Waarover kun je je waardering uitspreken?

Over van alles en nog wat. Denk bijvoorbeeld aan:

  • hoe iemand eruitziet (“Je straalt helemaal!”);
  • een eigenschap van de ontvanger (“Ik waardeer je zorgzaamheid”);
  • wat iemand heeft betekend (“Je hebt me er echt doorheen getrokken”);
  • de prestaties van de ontvanger (“Dat rapport is echt goed geworden!”);
  • de houding van de ontvanger (“Ik bewonder je stressbestendigheid”).

Is een loftuiting altijd een goed compliment?

Het is wel belangrijk om een onderscheid te maken tussen gemeende en ongemeende uitspraken. Dat laatste volgt nog weleens op een vraag als “Wat vind je eigenlijk van mijn …?”. De reactie hierop noemen we soms ook wel een leugentje om bestwil: zo’n ongemeend compliment is minder onaardig dan de ongepolijste waarheid. Toch scharen we dit type niet onder de echte complimenten. Ze hebben namelijk niet hetzelfde effect op de gever en krijger. Datzelfde geldt als een loftuiting geforceerd overkomt. Zoals de schoenenverkoper die zegt dat deze schoenen je “echt héél goed staan!”. Dat voelt toch anders dan als een wildvreemde je op straat vertelt dat je mooie schoenen draagt. Deze persoon ‘hoeft’ dit namelijk niet te doen en dat komt veel oprechter over. Een ander mooi voorbeeld van een ongemeende blijk van waardering schuilt achter uitspraken als “Je bent op tijd, wat goed!”. Hoe gemeend komt deze uitspraak op jou over?

Een goed compliment geven, is heel belangrijk – én leuk!

Uit je je waardering naar iemand op een oprechte, fijne manier? Dan zorgt dat voor verbinding tussen jou en de ontvanger. Dit is belangrijk bij vriendschappen en families, maar zeker ook op je werk. Het is fijn als je weet dat iemand jou en je werk waardeert. En het zorgt voor een betere werksfeer en meer werkplezier als leidinggevenden hun werknemers dit vaker laten weten.

Wat is het effect op de ontvanger?

De ontvanger voelt zich gezien en gewaardeerd. Dat zorgt voor een beter zelfbeeld en een gevoel van geluk. Er komt namelijk dopamine vrij. Maar het heeft ook belangrijke consequenties op de werkvloer: de prestaties verbeteren als je af en toe een pluim krijgt voor je werk. Laat een leidinggevende merken dat je het goed doet? Dan sta je sterker in je schoenen en kun je groeien!

Wat is het effect op de gever?

Een compliment geven heeft ook voor de gever zelf voordelen. Je doet actief iets om iemand anders zich goed te laten voelen. En dat geeft onszelf ook een goed gevoel. Wist je bijvoorbeeld dat je lichaam oxytocine aanmaakt als je een goed compliment geeft? Dit knuffelhormoon zorgt ervoor dat we sociaal contact koppelen aan gevoelens van plezier. Je wordt er dus socialer door! Een ander belangrijk stofje dat vrijkomt bij het uitspreken van je waardering is serotonine. En laat dat nou nét een belangrijk hormoon zijn voor ons geluksgevoel. Op de website het Tijdschrift Positieve Psychologie lees je meer over de positieve effecten en het belang van complimenten.

Een compliment ontvangen, is ook een kunst.

Een kunst die we lang niet allemaal beheersen. En dat is jammer. Een slecht ontvangen compliment heeft namelijk veel minder voordelen dan als deze goed wordt ontvangen. Dat geldt voor zowel de gever als de krijger.

Hoe ontvangen we waardering?

Natuurlijk zijn er veel gevallen waarin het ‘goed’ gaat. Maar er zijn ook een hoop gevallen waaruit blijkt dat we (nog) geen ster zijn in het ontvangen van waardering. Ik heb hieronder een aantal veelvoorkomende vormen voor je verzameld. Je herkent ze vast wel. Of misschien maak je je zelf wel eens schuldig aan (één van) deze vormen.

  • de wegwuiver
    De wegwuiver zwakt het ontvangen compliment meteen af. Door het weg te lachen. Of met uitspraken als “Ach, het was geen moeite”, of “Nee joh, dat viel wel mee”. Meestal goedbedoeld, maar voor de gever voelt het alsof de uitspraak niet echt gewaardeerd wordt.
  • de verdraaier
    De verdraaier verandert het hele gesprek. Er is geen ruimte meer voor de pluim die je gaf, maar het gesprek neemt een hele andere wending. Een mooi voorbeeld: direct de prijs noemen als iemand een compliment geeft over je outfit. Eh, goed om te weten…
  • de herkenner
    “Oh dat hoor ik vaker.” Deze reactie komt waarschijnlijk voort uit ongemak, maar heeft een arrogant tintje. En dat is waarschijnlijk niet hoe je graag overkomt.
  • de terugkaatser
    De terugkaatser komt vaak voor bij mensen die liever niet in de spotlight staan. De gekregen aandacht kaatsen ze zo snel mogelijk terug naar degene die het hen gaf. Dat doen ze door direct een compliment terug te geven. Helaas valt de originele pluim daardoor weg. Bovendien voelt het teruggekaatste compliment niet heel oprecht: het is te geforceerd.
  • de verstopper
    Nog meer dan de terugkaatser wil de verstopper uit de spotlight blijven. Wat er volgt op je blijk van waardering? Een ongemakkelijke lach, rode wangen en een wegkijkende blik. Aandoenlijk? Misschien wel. Maar ook een tikkeltje ongemakkelijk …
  • de argwaner
    Gelukkig is de argwaner minder voorkomend dan de eerder genoemde vormen. De argwaner vraagt zich af of de gever van het compliment een dubbele agenda heeft. “Moet je soms iets van me?”. Niet de reactie waar je op hoopt als je met lof over iemand spreekt …

Hoe ontvang je een compliment dan wel goed?

Dat is eigenlijk vrij simpel. Luister, ontvang en bedank. Laat de zender zien dat je alles hebt gehoord, tot je hebt genomen en waardeert. Zo haal je allebei alle voordelen uit het deze blijk van waardering. En krijg je in de toekomst misschien wel meer complimenten …

We worden steeds slechter in het geven van complimenten.

We doen het niet alleen te weinig, maar áls we het doen, gaat dat ook niet altijd vlekkeloos. En dat terwijl onze behoefte aan waardering juist alleen maar groeit. Er is niet voor niets een Nationale Complimentendag in het leven geroepen. De groeiende behoefte aan waardering zie je ook terug in sociale media, waarin het aantal ‘likes’ onze eigenwaarde lijkt te bepalen. Helaas is de ‘like’ lang niet zo bevredigend als een echte blijk van waardering. De ‘like’ is dan ook vergelijkbaar met een ‘algemeen compliment’ in het normale leven. Dat is er één die altijd en op iedereen toepasbaar is. Niet echt persoonlijk dus. Je vraagt je misschien af wat dat uitmaakt: een compliment is toch een compliment? Maar dat is helaas niet het geval. Bij een algemene blijk van waardering zijn de eerder beschreven voordelen niet of nauwelijks aanwezig. Toch zijn zulke ‘lege’ complimenten wel de typen die we het meest tegenkomen vandaag de dag. Hoe komt dat toch?

Waarom kunnen we geen goede complimenten (meer) geven?

Dat heeft alles te maken met de huidige maatschappij. Tegenwoordig is alles gericht op presteren en efficiëntie. Je werk moet vooral goed zijn en iets opleveren. Oh, en het moet snel. En handig. Tijd of ruimte voor waardering is er nauwelijks, we moeten immers alweer door met het volgende project. We werken veel alleen en zijn vooral bezig met onszelf. Dat zorgt er weer voor dat we elkaar minder goed kennen en daarmee kunnen we automatisch minder goed specifieke complimenten geven. Voor zo’n specifieke loftuiting moet je namelijk wel weten wie je voor je hebt. Het ironische aan dit alles? Waardering zorgt er uiteindelijk juist voor dat we beter presteren. Het is het dus waard om in die waardering te investeren! En het fijne aan complimenten geven? Zo’n grote investering is dat niet…

Complimenten geven op werk – de do’s & don’ts.

Je weet nu hoe belangrijk het is om eens wat vaker te uiten dat je iemand waardeert. Óók – of misschien wel júíst – op de werkvloer. Maar, hoe doe je dat dan? Ik neem je graag mee in een lijstje do’s en don’ts.

Wat kan je beter niet doen?

  1. Impliciet blijven
    Het klinkt misschien goed: “Hoor je niks? Dan gaat het dus goed.” Een beetje in het kader van “Geen bericht is goed bericht”. Dat klinkt misschien efficiënt, maar echt hartelijk komt het niet over. Een stuk fijner als je expliciet benoemt dat iets goed gaat!
  2. Er doorheen haasten
    Efficiëntie – ja, daar is ie weer – is key. Maar een compliment heeft niet hetzelfde effect als het voor de ontvanger voelt alsof het iets is wat je van je to do-lijst moet afstrepen. Neem er liever even de tijd voor, kijk de ontvanger aan en laat zien dat je meent wat je zegt.
  3. Via de mail complimenteren
    Natuurlijk mag je in een mail je waardering uiten. Maar het effect is een stuk groter als je iemand persoonlijk aanspreekt om dat te doen. Face-to-face dus.
  4. Alleen tijdens het verwachte moment je waardering uiten
    Zoals bij een functioneringsgesprek. Het is dan natuurlijk fijn om te horen dat je je werk goed doet. Maar vertel je je collega dat op een reguliere maandagmiddag? Dan voelt het minder geforceerd en dus oprechter.
  5. Een compliment vervolgen met ‘maar …’
    “Je hebt dit hartstikke goed gedaan, maar volgende keer is het wel fijn als je …” Wat is het effect hiervan, denk je? Je haalt direct je eigen uitspraak onderuit: bij de ontvanger blijft vooral de negatieve feedback hangen. En weg zijn alle voordelen van je compliment!
  6. Clichés gebruiken
    “Goed gedaan!” Lekker makkelijk, en ook heel efficiënt. Helaas zijn dit niet de complimenten met het beste resultaat. Ze zijn namelijk ‘leeg’: ze zijn bruikbaar op veel verschillende momenten en voor veel verschillende personen. Originaliteit wordt gewaardeerd!
  7. Alleen lof uiten over het resultaat
    Dit versterkt het idee van de huidige prestatiemaatschappij. Een maatschappij waarin de focus ligt op het eindresultaat. En een maatschappij waarin steeds meer mensen constante stress, druk en onderwaardering voelen. Een goed resultaat mag je zeker benoemen, maar kun je misschien ook een compliment geven over het proces er naartoe?

Wat dan wel?

  1. Vaak complimenten geven
    Want daar worden we allemaal blijer van! En zo maken we het normaler om dat te doen. Dat heeft uiteindelijk een positief effect op ons allemaal.
  2. Oprecht zijn
    En laat dat ook zien in je lichaamstaal. Kijk iemand aan, neem de tijd en spreek rustig.
  3. Ongepland complimenten geven
    Die complimenten die je het minst ziet aankomen, zijn uiteindelijk wel degene die je het meest bijblijven.
  4. Concreet en specifiek zijn
    Zo weet de ontvanger dat dit compliment op maat gemaakt is. En niet ook aan 40 andere collega’s is gegeven. Dat komt een stuk oprechter over. Hoe je dat doet? Door specifiek te benoemen wat de eigenschap of handeling is die je waardeert. En hoe en wanneer de ontvanger dat liet zien.
  5. Het effect op jezelf betrekken
    Zo leg je de nadruk op de verbinding tussen jullie twee. Dat woordje ‘ik’ is niet verboden!
  6. Origineel zijn
    Zeg niet elk functioneringsgesprek precies hetzelfde. Dat klinkt ingestudeerd en daarmee niet gemeend.
  7. Het persoonlijk maken
    Bijvoorbeeld door iemand 1-op-1 aan te spreken, ook in een groep. Voorkom een blijk van waardering aan een hele groep tegelijk. De ontvangers vatten deze minder persoonlijk op. Daardoor is het positieve effect een stuk kleiner.
  8. Ook complimenten geven over het ‘gewone werk’
    Is dat wat iemand dagelijks doet goed? Dan geeft dat een boost op alle vlakken in diens werk. En dat is wat je teweeg wilt brengen!
  9. Op het gedrag focussen
    En niet alleen op het resultaat. Wat heeft iemand gedaan waardoor er zo’n goed resultaat is behaald? Juist dát wil je benadrukken.

Wil je ook over andere gesprekstechnieken meer weten? Lees dan onze tips voor het voeren van goede zakelijke gesprekken.

Beter goed gejat dan slecht verzonnen – inspiratie voor leuke complimenten.

Een goed compliment geven is maatwerk. Maar dat neemt niet weg dat inspiratie soms best welkom is. Hieronder vind je daarom een mooi lijstje met voorbeelden. Welk voorbeeld heeft jouw voorkeur?

“Ik vind het knap om te zien hoe je om bent gegaan met alle problemen die ontstonden.”

“Jij inspireert mij om ook zo’n stap te zetten!”

“Wat fijn om te zien dat je het zo naar je zin hebt hier.”

“Je bent in een korte tijd onwijs gegroeid in je werkzaamheden. Daar mag je heel trots op zijn!”

“Ik heb er alle vertrouwen in dat je dit weer tot een mooi resultaat brengt.”

“Bedankt voor je hulp. Ik vind het altijd prettig om met jou samen te werken.”

 

 

Oefen gesprekstechnieken in een veilige omgeving:

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

Blijf op de hoogte van de laatste blogs en beste schrijf- en spreektechnieken.

    Ja, ik ga akkoord met hetprivacybeleid

    Gerelateerde blogs

    Afbeelding bij Een top telefoongesprek dankzij LSD

    Een top telefoongesprek dankzij LSD

    Lees meer pijltje
    Beeld bij: Wat vinden werknemers van de communicatie van hun organisatie

    Wat vinden werknemers van de communicatie van hun organisatie?

    Lees meer pijltje
    Beeld bij: Onze vergaderingen zijn een feestje

    Onze vergaderingen zijn een feestje!

    Lees meer pijltje

    Meer informatie?

    Stel gerust je vraag. We helpen je graag verder.

    Mireille Eggenkamp foto voor contact
    Mireille Eggenkamp
    accountmanager

    Meer blogs over mondelinge communicatie:

    Beeld bij: Een telefoongesprek voeren is topsport

    Een telefoongesprek voeren is topsport!

    Tijdens een telefoongesprek wil je je gesprekspartner te woord staan op een manier die bij de uitstraling van je organisatie past.

    Lees meer pijltje
    Beeld bij: Gratis whitepaper Zakelijke gesprekken voeren

    Gratis whitepaper Zakelijke gesprekken voeren

    Hoe voer je een effectief zakelijk gesprek? In deze whitepaper lees je tips over verschillende soorten zakelijke gesprekken.

    Lees meer pijltje
    Beeld bij: Iemand interviewen? Lees eerst deze 14 tips

    Iemand interviewen? Lees eerst deze 14 tips!

    Ga je iemand interviewen en kun je nog wel wat hulp gebruiken? Lees onze 14 interviewtips!

    Lees meer pijltje

    Recente blogs

    Afbeelding bij blog Een betere wereld begint bij jouw zakelijke mails

    Een betere wereld begint bij jouw zakelijke mails

    Onlangs is mijn wereld een beetje beter geworden. Ik heb een nieuwe baan en ontvang van mijn collega’s alleen nog maar mails die ik in 10 seconden kan lezen. Wat een verademing. Geen urenlang geploeter meer om die dagelijkse berg mails weg te werken. Ik kan nu ‘koppensnellend’ mijn mailbox door zonder belangrijke informatie te […]

    Lees meer pijltje
    Afbeelding bij Een top telefoongesprek dankzij LSD

    Een top telefoongesprek dankzij LSD

    Je telefoongesprekken verbeteren? Dat kan met LSD: luisteren, samenvatten en doorvragen. Lees onze tips over deze gesprekstechnieken.

    Lees meer pijltje

    Theater is er voor íedereen

    Zwolse Theaters schrijft duidelijk en aantrekkelijk om ervoor te zorgen dat iedereen naar het theater kan én wil.

    Lees meer pijltje