Beeld bij Tips voor hoe je begrijpelijke handleidingen en instructies schrijft
29 juli 2024: Loo van Eck

Begrijpelijke handleidingen: van verwarring naar verlichting

Tips voor hoe je begrijpelijke handleidingen en instructies schrijft. Ken je doelgroep, maak een duidelijke inhoudsopgave en schrijf helder.

De geur van versgebakken brood bij de bakker is zo heerlijk. Je krijgt er meteen trek van. De gedachte aan een eigen broodbakmachine thuis lonkt dan enorm. Totdat een vriendin je vertelt dat haar broodbakmachine ongebruikt en verstoft in de trapkast staat. Want de verse broden die het apparaat beloofde, blijven uit. Niet omdat de machine niet werkt, maar de werkinstructie is niet te begrijpen. “Een handleiding van 29 pagina’s in 13 talen zou ervoor moeten zorgen dat je snapt hoe je met al die knoppen en instellingen om moet gaan. Het tegendeel is waar, het is typisch een tekst die door de makers van de machine is geschreven. Voor wie de werking van het apparaat al zo klaar als een klontje was. Behalve voor de gebruiker. Zonde! En hoe moeilijk kan het zijn?”, vraagt de vriendin zich af.

Het is lastig om beknopte, begrijpelijke handleidingen te schrijven.

Want als schrijver, en tegelijkertijd expert van dat waar je over schrijft, is het moeilijk om je te verplaatsen in je lezer(s). Die nog niets of weinig weten. Nu schrijf jij waarschijnlijk niet zo snel de handleiding van een apparaat als een broodbakmachine, maar denk eens aan een nieuw relatiesysteem op je werk, waarover je je collega’s moet informeren en instrueren. Of slechts een werkinstructie/overdracht voor als je 3 weken met vakantie gaat. Een procesbeschrijving van nieuwe projecten. Een stappenplan voor de nieuwe collega die jullie CRM-systeem gaat gebruiken … Je schrijft ze ongetwijfeld op de werkvloer.

Wil jij niet na je instructie nog vele vragen beantwoorden of bij terugkomst van vakantie te horen krijgen dat bepaald werk niet is opgepakt?

Doe je voordeel met 3 tips om een gebruiksvriendelijke ‘handleiding’ te maken.

 Tip 1. Start met een doordachte aanpak!

Voordat je begint met schrijven, is het belangrijk om een aantal vragen te beantwoorden:

  • Wat is precies de instructie die je gaat geven en waarom?
  • Wie gaat de instructie lezen? Houd rekening met verschillende soorten gebruikers en hun voorkennis.
  • Waarom is de instructie nodig? Wat gaat er mis zonder deze instructie?
  • Hoe moet de gebruiker de instructie uitvoeren? Stel je voor dat je de gebruiker bent. En bekijk de instructie stap voor stap, alsof je er niets van weet. Begrijp jij het?

Als je een goed leesbare tekst wil schrijven, gaat het niet om wat jij wil vertellen. Jij als schrijver en het onderwerp zijn niet het belangrijkst voor de structuur van je tekst. De doelgroep en hun vragen zijn het belangrijkst. Zet jezelf in de schoenen van de lezer. Ontdek wat je lezer wil weten en wat hij of zij nodig heeft. Doe dit allemaal voordat je begint met schrijven.

Tip 2. Maak een heldere inhoudsopgave.

‘Ohja, achteraf nog even snel een inhoudsopgave in elkaar draaien’. Oeps … de inhoudsopgave heeft een belangrijkere rol dan je misschien denkt. Het is zelfs heel belangrijk! Loopt de gebruiker ergens tegenaan? Dan moet diegene hier snel en gemakkelijk vinden wat nodig is. Hoe zorg je daarvoor?

  • Maak onderscheid tussen hoofdstukken en subparagrafen.
  • Let op een evenwichtige verdeling:
  • hoofdstukken zijn ongeveer even lang.
  • maximale indeling van drie cijfers (liever niet 1.2.3.4).
  • Zorg voor paginanummering.
  • Zorg voor een overzichtelijke lay-out.
  • Zet titels en paragrafen in vraagvorm.

Voorbeeld

Wat moet ik weten voordat ik begin?………………………..2
Hoe zet ik mijn broodbakmachine aan en uit? ………….3
Hoe kies ik een programma? ……………………………………4
Hoe voeg ik ingrediënten toe? ………………………………….5
Hoe start ik het bakproces? ……………………………………..6
Hoe houd ik mijn broodbakmachine schoon? …………..7

Tip 3. Formuleer helder en duidelijk.

Een handleiding moet zo duidelijk en concreet mogelijk zijn:

  • Schrijf precies wat je bedoelt.
  • Gebruik korte zinnen van maximaal 15 woorden.
  • Schrijf in gebiedende wijs.
  • Voorkom jargon of leg het uit.
  • Vervang ouderwetse taal door verzorgde spreektaal.
  • Gebruik geen afkortingen.
  • Vermijd hulpwerkwoorden: ‘worden’, ‘kunnen’ en ‘zullen’.

Zo zorg je ervoor dat je handleiding duidelijk en bruikbaar is. En dat de lezer direct aan de slag kan.

Voorbeeld

Hoe kies ik een programma?

  • Druk op de ‘Menu’-knop om het eerste programma te zien.
  • Gebruik de pijltjestoetsen om naar je gewenste programma te gaan (bijv. ‘Volkorenbrood’, ‘Witbrood’, ‘Suikerbrood’).
  • Druk opnieuw op ‘Menu’ om je gewenste programma te kiezen.
  • Gebruik de pijltjestoetsen om je gewenste broodgewicht en de korstkleur in te stellen.

Zo verspreid je geen verwarring, maar versgebakken broodlucht! 😊

Hulp nodig bij het schrijven van heldere handleidingen?

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!

Blijf op de hoogte van de laatste blogs en beste schrijf- en spreektechnieken.

    Ja, ik ga akkoord met hetprivacybeleid



    Meer informatie?

    Bel of mail ons gerust. Wij helpen je graag verder.

    Mireille Eggenkamp voor contactfoto
    Mireille Eggenkamp
    accountmanager

    Meer weten over handleidingen en instructies:

    Beeld bij: Handleidingen schrijven voor ongeduldige lezers

    Handleidingen schrijven voor ongeduldige lezers

    Pas je handleiding aan voor je doelgroep. Geen lijdende vorm. Een uniforme structuur. En zorg voor passende beelden.

    Lees meer pijltje
    Beeld bij: duidelijke instructies geven in teksten

    Duidelijke instructie geven

    Instructies geven in een tekst die je lezers in een mum van tijd begrijpen? Doe je voordeel met deze tips en voorbeelden.

    Lees meer pijltje
    Beeld bij: Tips voor coaching, training en instructies

    Tips voor coaching, trainingen en instructies

    Wil je een groep mensen coachen, iets leren, iets laten verbeteren of iets instrueren? Pas dan de tips voor coaching uit dit artikel toe.

    Lees meer pijltje

    Recente blogs

    Vrouw in bibliotheek schrijft achter tafel

    Eerst een werkplan, dan de pen. Zo maakt de Koninklijke Bibliotheek goede content

    Roos Radema van de Koninklijke Bibliotheek vertelt over haar ervaring met de training Content maken voor de website.

    Lees meer pijltje
    Beeld bij e-book Echt contact begint bij jou

    Download het e-book Echt contact begint bij jou

    Ons e-book helpt je bij het maken van écht contact. Het is een praktisch werkboek. Over hoe je echt contact maakt in zakelijke gesprekken.

    Lees meer pijltje
    Vraagtekens in praatwolkjes

    De kracht van de waarom-vraag: hoe je echt contact krijgt in elk gesprek

    Ervaar je tijdens een gesprek een emotie of oordeel? Dan is het tijd om jezelf af te vragen waarom dat zo is. Zo word je je bewust van je eigen aannames. En kun je vervolgens reageren op een manier die het gesprek vooruit helpt.

    Lees meer pijltje